De uitdaging
Voor het centrum van Zevenbergen lagen twee herontwikkelingsalternatieven ter stemming: een ‘groene’ variant (parkachtige promenade) en een ‘blauwe’ variant (herstel van de Roode Vaart met historische kademuren).
De blauwe variant bood de optie voor zoetwatervoorziening vanuit het Hollandsch Diep naar West-Brabant en Zeeland – belangrijk voor gebieden die afhankelijk zijn van het Volkerak-Zoommeer. Maar was voorinvesteren verstandig? Het was onzeker of het Volkerak-Zoommeer zout of zoet zou blijven, wat grote impact heeft op de benodigde zoetwatervoorziening.
De uitdaging: rationele besluitvorming onder grote beleids- en klimaatonzekerheid.
Onze aanpak
Stratelligence voerde een systematische optie-analyse uit voor drie alternatieven:
- A: Groene variant (geen voorinvestering mogelijk)
- B: Blauwe variant mét voorinvestering in waterpassage
- C: Blauwe variant zónder voorinvestering
Scenario-analyse voor verschillende toekomsten:
- Volkerak-Zoommeer blijft zoet: voordeel bij tijdelijke cyanobacteriën-uitbraken
- Volkerak-Zoommeer wordt zout: voorkomt dure omleiding om Zevenbergen
- Veranderende vraag/aanbod door klimaatverandering en landgebruik
Vergelijking van kosten en baten:
- Omleiding (zonder voorinvestering): veel duurder door onteigening en lengte
- Voorinvestering (3,5 m³/s capaciteit): direct bruikbaar bij blauwe algen
- Gefaseerde uitbreiding (10-12,5 m³/s): iets duurder dan ineens bouwen
Het resultaat
Conclusie: Voorinvestering is no-regret maatregel
Bij zoet Volkerak-Zoommeer:
- Voorinvestering betaalt zich binnen enkele jaren terug door voorkomen oogstschade tijdens cyanobacteriën-uitbraken
- Jaarlijkse landbouwbaten compenseren investeringskosten
Bij zout Volkerak-Zoommeer:
- Voorinvestering voorkomt dure omleiding om Zevenbergen (onteigening kas
sengebied)
- Gefaseerde uitbreiding kosteneffectiever dan eenmalige bouw zonder voorinvestering
- Kortere doorlooptijd dan aanleg nieuwe route
Combinatie scenario’s: Optie-analyse toonde aan dat voorinvestering in beide scenario’s positief scoort – een echte no-regret maatregel.
Impact: Ondanks demissionair kabinet werd financiering toegekend op basis van deze onderbouwing. De Roode Vaart voorkomt veel hogere toekomstige kosten. Het project illustreert de waarde van systematische optie-analyse bij grote onzekerheden.
De aanpak sluit aan bij Adaptief Deltamanagement: koppeling van investeringsagenda’s (stadsherontwikkeling + zoetwatervoorziening) en fasering die inspeelt op toekomstige ontwikkelingen.or complexe maatschappelijke vraagstukken.
Gerelateerde expertise
- Download artikel (Engels)
- Methodiek: Optie-analyse, Adaptief programmeren
- Werkveld: Klimaatadaptatie en verduurzaming, financieeleconomische waardering risico en flexibiliteit
- Gerelateerd project: Adaptieve strategie Grevelingen