De uitdaging
Voor het Deltaprogramma Zoetwater fase 2 (2022-2027) was een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) nodig van circa 150 voorgestelde zoetwatermaatregelen uit verschillende regio’s.
De uitdaging was drieledig:
- Grote aantallen: Hoe beoordeel je 150+ diverse maatregelen op vergelijkbare wijze?
- Nieuwe effectmodules: Resultaten moesten verklaard en gevalideerd worden
- Onvolledige datasets: Niet voor alle maatregelen waren volledige gegevens of modelresultaten beschikbaar
De tijdsdruk en complexiteit vroegen om een pragmatische maar gedegen aanpak.
Onze aanpak
Stratelligence ontwikkelde een vernieuwende vier-stappen heuristiek waarmee alle maatregelen systematisch beoordeeld konden worden:
Stap 1: Technische beoordeling
Kunnen maatregelen beoordeeld worden met beschikbare informatie?
Stap 2: Potentie-analyse
Is de maatregel in ideale omstandigheden economisch kansrijk?
Stap 3: Timing-analyse
Rechtvaardigen de tekorten in DP-fase 2 al een positief rendement?
Stap 4: Pakket-analyse
Wat is het effect van combinaties van maatregelen?
Innovatieve waarde-van-water benadering: Voor maatregelen zonder volledige effectmodule-resultaten werd per regio de waarde van water (€/m³) bepaald om effecten te monetariseren. Deze heuristiek werd door CPB en WEcR als passend beoordeeld.
Intensieve samenwerking:
- Deltares: Hydrologische doorrekening met Nationaal Water Model (NWM) en effectmodules (landbouw, drinkwater, industrie, scheepvaart, aquatische natuur)
- Iteratief proces om tussenresultaten te verklaren en modelverbeteringen door te voeren
Gebruik van kentallen en benchmarks: Voor maatregelen met onvolledige datasets werden kentallen ontwikkeld om toch kosten en effecten te kunnen bepalen.
Het resultaat
Systematische beoordeling van 150+ maatregelen: Elke maatregel kreeg classificatie: positief saldo, kansrijk, twijfel, of negatief saldo.
Economisch kansrijk pakket: Naast het beoordelen van het voorkeurspakket werd een economisch kansrijk alternatief pakket samengesteld voor vergelijking.
Validatie door CPB: Second opinion bevestigde de gedegen aanpak en beoordeelde de heuristieken als passend.
Breed gedragen resultaten: De analyse vormde de basis voor de deltabeslissing zoetwater 2021 voor periode 2022-2027. Bestuurders konden rationele keuzes maken ondanks grote onzekerheden over klimaatverandering.
Innovatie in methodiek: De ontwikkelde heuristiek en waarde-van-water benadering bieden een kader voor toekomstige grote maatregelpakketten waar niet alle gedetailleerde informatie beschikbaar is.
Het project illustreert hoe Stratelligence onder tijdsdruk werkbare methodieken ontwikkelt die zowel pragmatisch als methodologisch gedegen zijn – cruciaal wanneer grote aantallen diverse maatregelen beoordeeld moeten worden.
Gerelateerde expertise
- Download rapport (300+ pagina’s)
- Methodiek: Maatwerk & Eigen methoden
- Werkveld: Klimaatadaptatie en verduurzaming
- Gerelateerd project: Kwadrantenmethodiek zoetwater
- Gerelateerd project: Pilot ontwikkelpaden zoetwater